Deze rubriek duikt in de complexe wereld van de psychiatrie en de klinische psychologie, waar onderzoekers de menselijke geest, mentale gezondheid en gedragspatronen bestuderen. Het gaat hier om wetenschappelijk werk dat probeert te begrijpen hoe onze hersenen werken, waarom bepaalde aandoeningen ontstaan en welke behandelingen het meest effectief zijn voor mensen in nood.

Op Gist.Science maken we de meest recente inzichten toegankelijk door elke nieuwe preprint op medRxiv binnen dit domein te verwerken. Onze AI analyseert elk artikel en biedt zowel een begrijpelijke samenvatting in gewone taal als een gedetailleerde technische uitleg, zodat zowel experts als geïnteresseerde lezers de bevindingen kunnen volgen. Hieronder vind je de nieuwste publicaties uit dit dynamische vakgebied.

Disrupted Coupling of Heart Rate Dependent Brain Network Switching and Attentional Task Performance in Schizophrenia Spectrum Disorders

Deze studie toont aan dat bij schizofrenie de verstoorde koppeling tussen autonome arousal en het schakelen van hersennetwerken, en niet het schakelen op zich, verantwoordelijk is voor cognitieve stoornissen, terwijl het schakeltempo zelf onderscheidend vermogen heeft tussen psychiatrische controles en schizofrenie.

Kundert-Obando, K., Kittleson, A., Wang, S., Pourmotabbed, H., Provancher, E., Machado, A., Park, S., Sheffield, J. M., Ward, H. B.2026-04-07📄 psychiatry and clinical psychology

ADHD symptom trajectories and brain morphometry: A longitudinal analysis

Deze longitudinale studie toont aan dat klinische verbetering van ADHD-symptomen in de overgang naar volwassenheid gepaard gaat met specifieke veranderingen in de hersenstructuur, zoals verdere verdunning van de cortex en afname van het oppervlak, wat suggereert dat herstel samenvalt met doorlopende neurale verfijning.

Mehren, A., Kessen, J., Sobolewska, A. M., van Rooij, D., Osterlaan, J., Hartman, C. A., Hoekstra, P. J., Luman, M., Winkler, A. M., Franke, B., Buitelaar, J. K., Sprooten, E.2026-04-07📄 psychiatry and clinical psychology

Deep learning-based stratification of Schizophrenia Spectrum Disorder from real-world data reveals distinct profiles of common and rare variant genetic signal

Dit onderzoek gebruikt deep learning om op basis van real-world data uit de Deense iPSYCH-cohort tien klinisch verschillende subgroepen van schizofrenie te identificeren, waarbij specifieke verbanden worden aangetoond tussen deze profielen en zowel veelvoorkomende als zeldzame genetische varianten.

Cobuccio, L., Pielies Avelli, M., Webel, H., Hernandez Medina, R., Vaez, M., Georgii Hellberg, K.-L., Hsu, Y.-H. H., Pintacuda, G., iPSYCH Study Consortium,, Rosengren, A., Werge, T., Lage, K., Rasmus (…)2026-04-04📄 psychiatry and clinical psychology

Evaluating Large Language Models for Assessment of Psychosis Risk

Deze studie toont aan dat grote taalmodellen (LLMs) klinische interviewtranscripties effectief kunnen analyseren om het risico op psychose te beoordelen, waardoor schaalbare en nauwkeurige hulpmiddelen voor vroege detectie mogelijk worden.

Zhu, T., Tashevski, A., Taquet, M., Azis, M., Jani, T., Broome, M. R., Kabir, T., Minichino, A., Murray, G. K., Nour, M. M., Singh, I., Fusar-Poli, P., Nevado-Holgado, A., McGuire, P., Oliver, D.2026-04-04📄 psychiatry and clinical psychology

Comparative effectiveness of preferred pharmacological treatment options for bipolar disorder among people with opioid use disorder in British Columbia and Ontario, Canada: protocol for parallel population-based target trial emulations

Dit protocol beschrijft parallelle populatiegebaseerde studies in Brits-Columbia en Ontario om de vergelijkende effectiviteit van verschillende farmacologische behandelingen voor bipolaire stoornis bij patiënten met een gelijktijdige opioïdengebruiksstoornis te evalueren door middel van target trial-emulaties.

Hossain, M. B., Yan, R., Morin, K. A., Rotenberg, M., Russolillo, A., Solmi, M., Lalva, T., Marsh, D. C., Nosyk, B.2026-04-03📄 psychiatry and clinical psychology

Real World Effectiveness of Antipsychotic Treatment on Functional Outcomes Over Ten Years: A National Cohort of Patients in Denmark with Schizophrenia

Deze landelijke cohortstudie in Denemarken toont aan dat antipsychotica bij schizofrenie een tijdsafhankelijk, biphasisch effect hebben op werkzame participatie, waarbij gebruik in de eerste vijf jaar geassocieerd is met een verminderde kans op werk of studie, maar na vijf jaar een beschermend effect heeft.

Twumasi, R., Gronemann, F. H., Hjorthoj, C., Howes, O., Lange, M., Nordentoft, M., Osler, M.2026-04-02📄 psychiatry and clinical psychology

Wearable sensor data characterizes vigilance and avoidance behaviors in young children with mental health symptoms during a threat induction task

Deze studie toont aan dat draagbare sensoren tijdens een korte dreigingsopdracht subtiele objectieve gedragsmarkers van waakzaamheid en vermijding bij jonge kinderen met mentale gezondheidsproblemen kunnen vastleggen, waarbij de comorbiditeit van internaliserende en externaliserende symptomen een cruciale rol speelt in de interpretatie van deze responsen.

Cohen, J. G., Mascia, G., Loftness, B. C., Bradshaw, M. C., Halvorson-Phelan, J., Cherian, J., Kairamkonda, D. D., Jangraw, D. C., McGinnis, R. S., McGinnis, E. W.2026-04-02📄 psychiatry and clinical psychology

Impact of AI-Powered Cognitive Behavioral Therapy Chatbot Access on Anxiety and Depressive Symptoms Among Primary Care Patients in Brazil: A Fuzzy Regression Discontinuity Design

Een fuzzy regressie-onderbrekingsanalyse in Brazilië toont aan dat de toegang tot een AI-gestuurde cognitieve gedragstherapie-chatbot leidt tot een klinisch betekenisvolle vermindering van angst- en depressiesymptomen bij patiënten in de eerstelijnszorg, met name bij vrouwen, mensen met een lagere opleiding en bewoners van landelijke gebieden.

Ferreira, C., Lim, A.2026-04-02📄 psychiatry and clinical psychology

Evaluation of the effects of transcranial direct current stimulation on the effectiveness of cognitive function rehabilitation using the RehaCom system in patients with schizophrenia (study protocol)

Dit prospectieve, gerandomiseerde, dubbelblinde, sham-gecontroleerde trial onderzoekt of transcraniële directe stroomstimulatie (tDCS) gericht op de dorsolaterale prefrontale cortex, gevolgd door cognitieve revalidatie met het RehaCom-systeem, de cognitieve functie verbetert bij volwassenen met schizofrenie vergeleken met sham-stimulatie.

Wysokinski, A., Szczakowska, A.2026-04-02📄 psychiatry and clinical psychology

Mystical Experience Induced by Esketamine Treatment: A Real-World Observational Study

Deze observationele studie toont aan dat bij patiënten met therapieresistente depressie die met esketamine worden behandeld, de intensiteit van de ervaren mystieke ervaringen een significante voorspeller is voor de therapeutische uitkomst, terwijl dissociatieve effecten geen dergelijke correlatie vertonen.

Mallevays, M., Fuet, L., Danon, M., Di Lodovico, L., Jaffre, C., Bouzeghoub, L., Mrad, S., Rousselet, A.-V., Allary, L., Muh, C., Vissel, B., De Maricourt, P., Vinckier, F., Gaillard, R., Mekaoui, L. (…)2026-04-01📄 psychiatry and clinical psychology